toplum ve kuram dergisi “Toplum ve Kuram Lêkolîn û Xebatên Kurdî” dergisinin, 3. sayısı birkaç gün önce çıktı. 3 aylık periyotlarda çıkan derginin 3 sayısı çıkarılması gereken süreden 3 ay sonra çıktı. Birçok kişi gibi bende merak ettim. Hiç sıkılmadan gittim bu işin mutfağında çalışan bir iki arkadaşa sordum ( Ankara’da dayım var gibi oldu, neyse) ne zaman çıkacak diye, ha bugün ha yarın derken önce mailimde sonra facebookta duyuruyla gördüm.

Eh içim rahatlamadı değil hani… Çünkü, artık neredeyse umudumu yitirmek üzereydim… Korkuttunuz bizi derginin yayın kurulundaki arkadaşlar :) )

Neyse bu sayıdaki konu “Birlikte yaşa(yama)mak” sorusu üzerinden gidiyor. Son dönemlerde Kürt sorunun ağır bir şekilde gündemleşmesiyle birlikte, iki halk arasında yaşanan duygusal, fiziksel kopuşun içten içe hissedildiğini görmekteydik. İşte bunu gündemine alan Toplum ve Kuram, birlikte yaşam koşularının tarihsel, sosyolojik vb. bağlamda varolup olmadığını araştırıyor, tartıştırıyor. Sorun ağır olduğu için bu konuda net bir cevaba ulaşmak benim açımdan cevaplanması çok zor…

İşin en ilginç yanı, son dönemlerde milliyetçi reflekslerle hareket eden kimi “gazeteci – yazarlar” sorunun tarihsel arka planını görmezden gelip, Kürt sorununu belirli tarih dilimi üzerinden “çözüm tezleri” öne sürerken, (15 Ağustos 1984 silahlı eylem), kimi politik özneler ise savaş siyasetini ön plana almış durumda. Özellikle ana-akım medya sıkça, Türk ve Kürt halkının “binlerce yıllık kardeşlik” vurgusunu ısıtıp ısıtıp önümüze sokması, aslında tartışmanın odak noktasının ne olduğunu bize gösteriyor. Bu nasıl kardeşliktir ki, bir türlü “hukuksal eşitliğe” evrilmez. Eh aydınlarımızın “büyük ağabey” rolüne kendinilerine baya kaptırmış görüyoruz :) … İşte Toplum ve Kuram dergisi de, sorduğu soruların ve aradığı cevapların üzerine düştü. Gerçektende bu dönemde okunmasını istediğim Toplum ve Kuram, birçok kişinin sorularına cevap olabilecek nitelikte sayı çıkardı karşımıza… Ben hemen aldım dergiyi, kafam da okumak için can attığım Nazan Üstündağ‘ın “Esenyurt’da Kürt ve Türk Cemaatleri: Gündelik Yaşamda Hasımlık ve Konukseverlik” adlı çalışmasını okudum. Zira mailimde ilk dikkatimi çeken yazılardan biriydi… Sonra diğerleri geldi tabi ki… Belirli bir sıralama şeklinde okumadım, hangisi ilgimi çektiyse ondan başladım.

Kürt öğrencilerinin, akademisyenlerinin Toplum ve Kuram gibi bir ‘mevziyi’ elde etmesi gerçektende gurur verici. Özellikle akademik çalışmaların Kürt öğrencileri arasında bu dönemde yaygınlaşması, Toplum ve Kuram’ın önünün açık olacağını gösteriyor.

Yolları açık olması dileğiyle…

İşte derginin 3. sayısıyla ilgili yapılan duyuru ve dergide çıkan yazılar;

Türkiye’de egemen olan resmi akademik ve entelektüel sınırların içerisine hapsedilmiş olan Kürt meselesi ve aynı siyasi-toplumsal rejimde ortaya çıkan diğer yakıcı meseleler üzerine yeni bir söz söyleme gayreti ile yola çıkan Toplum ve Kuram Dergisi’nin üçüncü sayısı çıktı.

Türkiye’deki tekleştirme ve aynılaştırma pratiklerinin başarısızlığı sonucunda egemenler cenahında bir asra yaklaşan katılık halinin çatırdadığı bir süreçten geçilmektedir. Bu çatlağın yarattığı sorunların ve esaslı çözümlerin ağırlığını gündelik siyasetin zemininin kaldırmadığı gerçeğinden hareketle, Toplum ve Kuram Dergisi’nin üçüncü sayısının dosya konusunu “Türkiye’de Birlikte Yaşa(yama)ma Meselesi” oluşturuyor.

Redderek, tahakküm altına alarak ve “terörizm” söylemleriyle ötekileştirerek asimile etme siyasetine sahne olan bir ulus-devlette, toplumların rızadan ziyade zora dayalı bir zorunlu birliktelik rejimine maruz bırakıldıklarını söylemek yanlış olmaz. Tarihin kapanmamış defterlerinin günümüzde ağırlığını şiddetle hissettirdiği bir süreçte çıkan üçüncü sayıda yer alan dosyanın ve diğer yazıların temel amacı, “birlikte yaşaya(ma)ma” meselesinin kaba bir milliyetçilik tartışmasından ibaret kalamayacağını ve ne kadar tarihsel ve çok yönlü bir mesele olduğunu göstermektir.

Bu minvalde Toplum ve Kuram Dergisi’nin üçüncü sayısında bulunan yazılar şunlardır:

Nazan Üstündağ – Esenyurt’da Kürt ve Türk Cemaatleri: Gündelik Yaşamda Hasımlık ve Konukseverlik
Zeynep Çağlayan Gambetti ile Röportaj: “Öyle Bir Dünya Olsun ki, İçine Bir Çok Dünya Sığabilsin”
Zeynep Gönen – Neoliberal Dönemde Suçlulaştırma ve İzmir Asayişi’nin Yeniden Yapılandırılması
Arsen Yarman ile Röportaj: 19.Yüzyılda Ermeniler ve Bozulan İlişkiler Üzerine
Mehmet Polatel – İttihat Terakki’den Kemalist Döneme Ermeni Malları
Ulaş Güldiken – Mutlak Mozaik
Deniz Yükseker – Sosyal Bilim Yöntemi Olarak Komplo Teoriciliğinin Açmazları: K. Murat Güney’e Cevap
Joost Jongerden – Türkiye’de Barajlar ve Siyaset: Suyu İstismar Etmek, Çatışmayı Tırmandırmak
Salih Akın – Guherînên di Zaravayê Kurmanciyê de: Pirsgireka Zayendê
Adnan Fırat Bayar – Li Ser Tractatus û Li Ser “Ziman”ê Wittgenstein -1-
Bahattin Demir, Namık Kemal Dinç, Ayhan Işık, İnci Şahin – Kürdistan Malûmâtı
Welat Ay – Bir Ülkenin Tarihine, Kanat Çırpan Güvercinin Acısını Yerleştirmek.
Kitap Eleştirisi: “Her Dağın Gölgesi Deniz’e Düşer”, Evrim Alataş
Sidar Bayram – Barışı Tahayyül Etmek
Sidar Bayram – Muhtaç Kaynakça